Bón phân gà hữu cơ cho cây ăn trái không khó, nhưng bón sai liều hoặc sai thời điểm dễ làm cây cháy rễ, rụng hoa. Bài này chỉ cho bạn cách xác định liều lượng theo tuổi cây, thời điểm bón trong năm, và cách bón để cây hấp thu tốt nhất mà không sốc phân.
Vì sao cây ăn trái hợp với phân gà hữu cơ
Phân gà có tỷ lệ đạm, lân, kali cân đối hơn nhiều loại phân chuồng khác, đặc biệt giàu lân và canxi. Lân giúp cây phân hóa mầm hoa, đậu trái tốt; canxi giúp chắc thịt quả và cứng cây. Chất hữu cơ trong phân còn nuôi hệ vi sinh vật đất, giúp đất tơi xốp và giữ ẩm quanh vùng rễ.
Điểm cần nhớ: chỉ dùng phân gà đã ủ hoai (đã xử lý), không dùng phân tươi. Phân tươi sinh nhiệt khi phân hủy trong đất, dễ làm nóng và cháy rễ non.
Liều lượng theo tuổi cây
Liều dưới đây là mức tham khảo thực tế cho phân gà đã ủ hoai dạng viên hoặc bột. Cây khỏe, đất tốt thì giảm; đất bạc màu thì tăng nhẹ.
| Giai đoạn cây | Lượng mỗi gốc / lần | Số lần / năm |
| Cây con mới trồng (dưới 1 năm) | 0,3 – 0,5 kg | 3 – 4 |
| Cây 1 – 3 năm (kiến thiết) | 0,5 – 1 kg | 3 – 4 |
| Cây kinh doanh (đã cho trái) | 2 – 4 kg | 3 |
Với cây lớn, nên chia nhỏ liều làm nhiều lần thay vì bón dồn một lần. Chia liều giúp cây hấp thu đều và giảm nguy cơ sốc phân.
Thời điểm bón trong năm
Sau thu hoạch
Đây là lần bón quan trọng nhất. Cây vừa nuôi trái xong nên rất suy. Bón phân gà lúc này giúp phục hồi bộ rễ, ra lá mới và tích lũy dinh dưỡng cho vụ sau.
Trước khi phân hóa mầm hoa
Bón trước khi cây ra hoa khoảng 1 – 1,5 tháng. Lân trong phân gà hỗ trợ mầm hoa hình thành tốt hơn.
Giai đoạn nuôi trái
Bón bổ sung khi trái đang lớn để tăng trọng lượng và chất lượng. Giai đoạn này nên kết hợp thêm kali (từ tro trấu hoặc phân kali hữu cơ) để trái ngọt và chắc.
Cách bón để cây hấp thu tốt
Không rải phân sát gốc. Rễ hút dinh dưỡng mạnh nhất nằm ở vùng chiếu của tán lá (hình chiếu mép tán xuống đất). Đào rãnh nông quanh mép tán, rải phân, rồi lấp đất và tưới ẩm. Với cây lớn có thể xới nhẹ theo vòng tán rồi bón.
Ví dụ thực tế
Một vườn bưởi da xanh 4 năm tuổi bị vàng lá, ít đọt non sau khi thu hoạch. Chủ vườn bón mỗi gốc 3 kg phân gà hữu cơ đã ủ hoai, đào rãnh quanh mép tán, lấp đất và tưới đủ ẩm. Sau khoảng 3 tuần cây bật đọt non xanh trở lại. Điểm mấu chốt là bón đúng vùng rễ và giữ ẩm liên tục, không phải bón nhiều hơn.
Sai lầm thường gặp và cách sửa
Bón phân gà tươi chưa ủ: gây nóng rễ, đưa mầm bệnh và cỏ dại vào vườn. Cách sửa: chỉ dùng phân đã ủ hoai mục, hết mùi hôi gắt.
Rải phân sát gốc: vùng sát thân ít rễ hút, lại dễ làm thối cổ rễ. Cách sửa: bón theo mép tán.
Bón dồn một lần liều lớn: cây không hấp thu kịp, dễ sốc. Cách sửa: chia nhỏ nhiều lần trong năm.
Bón xong không tưới: phân khô nằm trên mặt, cây gần như không hấp thu. Cách sửa: tưới ẩm ngay sau khi bón.
Các bước bón chuẩn
- Xác định tuổi cây và tra liều tương ứng.
- Chọn phân gà đã ủ hoai, không còn mùi hôi gắt.
- Đào rãnh nông hoặc xới nhẹ theo mép tán lá.
- Rải phân đều, tránh sát gốc.
- Lấp đất mỏng lên phân.
- Tưới ẩm ngay và duy trì ẩm vài ngày sau.
- Chia liều làm 3 – 4 lần trong năm theo giai đoạn sinh trưởng.
Kết luận
Bón phân gà hữu cơ cho cây ăn trái hiệu quả nằm ở ba yếu tố: dùng phân đã ủ hoai, đúng liều theo tuổi cây, và bón đúng vùng rễ rồi giữ ẩm. Bước tiếp theo: kiểm tra tuổi và tình trạng vườn nhà bạn, rồi lên lịch bón theo bảng thời điểm ở trên.
Câu hỏi thường gặp
Bón phân gà bao lâu thì cây có phản ứng?
Thường 2 – 4 tuần cây bắt đầu bật đọt non nếu được giữ ẩm tốt. Phân hữu cơ tan chậm nên tác dụng đến từ từ và bền hơn phân vô cơ.
Có cần kết hợp phân gà với phân khác không?
Có thể. Phân gà mạnh về đạm và lân. Giai đoạn nuôi trái nên bổ sung kali để trái ngọt và chắc. Không nhất thiết dùng phân hóa học nếu đất đã đủ hữu cơ.
Bón phân gà có làm chua đất không?
Phân gà thường có canxi nên ít gây chua như một số phân khác. Tuy vậy nên kiểm tra pH đất định kỳ và bổ sung vôi nếu đất chua để rễ hút dinh dưỡng tốt.
Trời mưa nhiều có nên bón không?
Nên tránh bón ngay trước mưa lớn vì dễ trôi phân. Chọn lúc trời khô ráo, bón xong lấp đất để giữ phân lại quanh vùng rễ.
Nguồn tham khảo
Nội dung tổng hợp từ kiến thức nông học thực hành và tài liệu khuyến nông của Cục Trồng trọt, Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn. Liều lượng mang tính tham khảo, cần điều chỉnh theo giống cây và điều kiện đất thực tế.
