Nhiều người chuyển sang dùng phân hữu cơ với mong muốn chăm sóc cây trồng an toàn và bền vững, nhưng không ít trường hợp cây lại còi cọc, vàng lá thậm chí chết úng. Nguyên nhân thường không nằm ở bản thân phân hữu cơ mà ở cách sử dụng chưa đúng. Phân hữu cơ tốt nhưng dùng sai cách vẫn gây hại như thường. Nhận diện và tránh những sai lầm phổ biến dưới đây sẽ giúp bạn phát huy tối đa lợi ích của loại phân quý giá này.
Dùng phân chưa hoai mục
Đây là sai lầm nghiêm trọng và phổ biến nhất. Nhiều người lấy phân chuồng tươi hoặc phân ủ chưa hoàn chỉnh bón thẳng vào gốc cây với suy nghĩ càng tươi càng nhiều dinh dưỡng. Thực tế thì ngược lại. Phân chưa hoai mục khi tiếp tục phân hủy trong đất sẽ sinh nhiệt và sinh ra các khí độc làm tổn thương rễ non, đồng thời cạnh tranh oxy với rễ cây.
Nghiêm trọng hơn, phân tươi còn chứa mầm bệnh, trứng giun sán, hạt cỏ dại và vi sinh vật gây hại có thể lây nhiễm cho cây và cả người sử dụng nông sản. Hiện tượng cây bị xót rễ, héo rũ rồi chết sau khi bón phân tươi là rất thường gặp. Vì vậy, nguyên tắc bất di bất dịch là chỉ sử dụng phân đã hoai mục hoàn toàn, có màu nâu đen, tơi xốp và mùi đất dễ chịu.
Bón quá liều vì nghĩ rằng vô hại
Một quan niệm sai lầm phổ biến là phân hữu cơ lành tính nên bón bao nhiêu cũng được. Sự thật là quá nhiều phân hữu cơ vẫn gây hại. Lượng dinh dưỡng dư thừa, đặc biệt là đạm, khiến cây phát triển thân lá um tùm nhưng yếu ớt, dễ đổ ngã và mẫn cảm với sâu bệnh. Đất bón quá nhiều phân cũng có thể bị mất cân bằng, tích tụ muối khoáng làm rễ khó hút nước.
Nguyên tắc đúng là bón vừa đủ và đều đặn theo nhu cầu từng giai đoạn của cây. Cây con cần ít, cây giai đoạn sinh trưởng mạnh cần nhiều hơn, cây giai đoạn nuôi trái lại cần điều chỉnh tỷ lệ dinh dưỡng. Quan sát biểu hiện của cây để điều chỉnh thay vì bón theo cảm tính luôn là cách làm khôn ngoan.
Bón sai thời điểm và sai vị trí
Thời điểm và cách bón ảnh hưởng lớn đến hiệu quả. Một số lỗi thường gặp về thời điểm và vị trí gồm:
- Bón phân sát gốc cây làm phân tiếp xúc trực tiếp với rễ chính và thân, dễ gây xót và thối gốc. Nên bón theo vành tán lá nơi tập trung nhiều rễ hút.
- Bón vào giữa trưa nắng gắt khiến phân nhanh khô và cây dễ bị sốc. Nên bón vào sáng sớm hoặc chiều mát.
- Bón ngay trước cơn mưa lớn làm phân bị rửa trôi lãng phí.
- Bón khi đất quá khô khiến dinh dưỡng khó hòa tan và cây không hấp thụ được.
Sau khi bón, việc lấp một lớp đất mỏng và tưới ẩm vừa phải giúp phân hòa quyện với đất và phát huy tác dụng tốt hơn, đồng thời tránh thất thoát dinh dưỡng do bay hơi.
Chỉ dùng một loại phân duy nhất
Nhiều người tin tưởng tuyệt đối vào một loại phân hữu cơ và dùng nó cho mọi loại cây, mọi giai đoạn. Đây là cách tiếp cận thiếu linh hoạt. Mỗi loại phân hữu cơ có thành phần dinh dưỡng khác nhau. Phân chuồng giàu đạm, phân từ tro và vỏ trái cây giàu kali, phân xương giàu lân. Cây ăn lá, cây ăn củ và cây ăn trái có nhu cầu dinh dưỡng rất khác nhau.
Việc kết hợp đa dạng các nguồn phân hữu cơ và bổ sung thêm phân vi sinh giúp cung cấp dinh dưỡng cân đối và toàn diện hơn. Đất khỏe cần sự đa dạng của cả dinh dưỡng lẫn hệ vi sinh vật, vì vậy luân phiên và phối hợp nhiều nguồn phân là cách làm hợp lý.
Bỏ qua việc cải tạo đất nền
Sai lầm cuối cùng là chỉ chăm chăm bón phân mà quên mất nền đất. Phân hữu cơ cần một môi trường đất tốt với độ pH phù hợp, thoát nước hợp lý và hệ vi sinh vật khỏe mạnh để phát huy tác dụng. Nếu đất quá chua, quá kiềm, bị nén chặt hoặc úng nước thì dù bón phân tốt đến đâu cây cũng khó hấp thụ.
Vì vậy, song song với bón phân, người trồng nên quan tâm cải tạo đất bằng cách điều chỉnh độ pH khi cần, cải thiện khả năng thoát nước, bổ sung chất hữu cơ thường xuyên và che phủ đất để bảo vệ độ ẩm. Khi nền đất đã tốt, phân hữu cơ mới thực sự phát huy hết giá trị. Tránh được những sai lầm trên, bạn sẽ thấy cây trồng đáp lại bằng sự xanh tốt bền vững và nông sản chất lượng cao, đúng với những gì phân hữu cơ có thể mang lại.
